Η Αρχειοθήκη Λέρου συγκεντρώνει υλικό που αφορά την ιστορία της Λέρου και ιδιαίτερα του Ψυχιατρείου του νησιού, την ψυχιατρική μεταρρύθμιση, τους πολιτικούς εξόριστους, τις Βασιλικές Τεχνικές Σχολές και το προσφυγικό: βιβλία, άρθρα και έρευνες, φωτογραφικά λευκώματα, προφορικές μαρτυρίες και ντοκιμαντέρ.
Βιβλία
| Τίτλος | Συγγραφέας | Μετάφραση / Επιμέλεια | Έκδοση | Θεματικές |
|---|---|---|---|---|
| Λέρος: Μια ζωντανή αμφισβήτηση της κλασικής ψυχιατρικής | Μεγαλοοικονόμου, Θ. | Επιμ. Πετσόπουλος, Στ. | ΑΓΡΑ, 2016 ISBN 978-960-505-237-9 |
Ψυχιατρική / Ψυχιατρική Μεταρρύθμιση / Ψυχιατρείο |
| Δρομοκαΐτειο - Λέρος - Δαφνί: Ο ένας τοίχος μετά τον άλλο | Μεγαλοοικονόμου, Θ. | – | ΟΙ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΣΥΝΑΔΕΛΦΩΝ, 2022 ISBN 978-618-557-118-4 εξαντλημένο |
Ψυχιατρική / Ψυχιατρική Μεταρρύθμιση / Ψυχιατρείο |
| Η Λέρος στο επίκεντρο και το περιθώριο | – | Επιμ. Καρυδάκη, Δ. | ΨΗΦΙΔΕΣ, 2022 ISBN 978-618-843-004-4 |
Ψυχιατρείο / Μαρτυρίες / Προφορική Ιστορία |
| Λέρος: Η γραμματική του εγκλεισμού | Πανουργιά, Ν. | Επιμ. Καρζή, Βαρ. | ΝΕΦΕΛΗ, 2020 ISBN 978-960-504-283-7 |
Ιταλοκρατία / Βασιλικές Τεχνικές Σχολές / Ψυχιατρείο / Πολιτικοί εξόριστοι / Προσφυγικό |
| Γράμματα από τη Λέρο και συν-οδηγοί | Klis, Piet Van Der | Μτφ. & Επιμ. Κάκουλας, Γ. | PERIPLANETA, 2026 ISBN 978-618-859-088-5 |
Ψυχιατρείο |
| Ψυχιατρείο Λέρου: Ένα οδοιπορικό μέσα από προσωπικές μαρτυρίες | Φραγκούλη-Σακελλαροπούλου, Αθ. | Επιμ. Δαρμογιάννη, Ν. | ΠΑΠΑΖΗΣΗΣ, 2026 ISBN 978-960-024-642-1 |
Ψυχιατρείο (1990-1993) / Κοινοτικές Δομές / Οικοτροφεία |
| Από τη Λέρο στη Λα Μπορντ | Guattari, F. | Μτφ. Κούκη, Ελ. Επιμ. Τουλάτου, Δ., Δημόπουλος, Δ. |
ΚΟΥΚΙΔΑ, 2015 ISBN 978-960-941-053-3 |
Ψυχιατρείο / Ψυχιατρική |
| Ψυχιατρείο Λέρου και Μεταρρύθμιση: Δημόσιες πολιτικές, Ίδρυμα, Ασθενείς και Κοινότητα | Μητροσύλη, Μ. | – | ΠΑΠΑΖΗΣΗΣ, 2015 ISBN 978-960-023-051-2 |
Ψυχιατρείο / Ψυχιατρική Μεταρρύθμιση / Ψυχαργώς / Δικαιώματα |
| Το Παιδομάζωμα και ποιοί φοβούνται την αλήθεια; | Σέρβος, Δ. | – | ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΠΟΧΗ, 2009 ISBN 978-960-224-878-2 |
Βασιλικές Τεχνικές Σχολές / Παιδουπόλεις |
| Η ελευθερία είναι θεραπευτική | – | Επιμ. Μπούρου, Ε. | ΟΙ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΣΥΝΑΔΕΛΦΩΝ, 2025 | Ψυχιατρική / Franco Basaglia |
| «…Και ένα βράδυ έφεραν τους τρελούς» | Εμμανουηλίδου, Αν. | Επιμ. Τομανάς, Β. | ΝΗΣΙΔΕΣ, 2026 ISBN 978-618-574-451-9 |
Ψυχιατρείο / Μονάδα Επανένταξης ΨΝΘ |
| Μικρές θάλασσες | Αντωνιάδης, Χρ. | – | ΠΗΓΗ, 2025 ISBN 978-960-626-892-2 |
Πολιτικοί εξόριστοι / Λογοτεχνία |
| Ποια ψυχική υγεία και ποια ψυχιατρική, σε ποια κοινωνία | Μεγαλοοικονόμου, Θ. | Επιμ. Πλακονούρη, Αλ. | ΟΙ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΣΥΝΑΔΕΛΦΩΝ, 2024 ISBN 978-618-557-143-6 |
Ψυχιατρική |
| Εναλλακτική Ψυχιατρική: Ενάντια στην απαισιοδοξία της λογικής για την αισιοδοξία της πράξης | Basaglia, Fr. | Μτφ. & Επιμ. Αστρινάκης, Γ. | ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗΣ, 2008 ISBN 978-960-034-804-0 |
Ψυχιατρική |
Άρθρα & Έρευνες
| Τίτλος | Συγγραφέας | Έτος | Είδος | Πηγή | Διαθέσιμο |
|---|---|---|---|---|---|
| Το νησί των απόκληρων: η ιστορία του Ψυχιατρικού Νοσοκομείου Λέρου (1957-1995) | Καρυδάκη, Δ. | 2020 | Ακαδημαϊκή έρευνα / Άρθρο | Αποτελέσματα Ερευνών 2018: γνωσιολογία-χώρος-υγεία-ιστορία | Άνοιγμα |
| 2 Μάρτη 1949. Οι Βασιλικές Τεχνικές Σχολές Λέρου ξεκινούν την «αναμόρφωσιν» των ανήλικων ανταρτών | Δανεζάκης, Ανδ. | 2018 | Άρθρο σε blog | lerosisland.gr | Άνοιγμα |
| Παρουσία στο χώρο και στο χρόνο: Νήσος Λέρος, ένας κρίκος στην καδένα της ιστορίας. Κρατικό Θεραπευτήριο Λέρου | Γκουτίδης, Χρ., Γεωργίου, Αν. | – | Άρθρο σε ιστότοπο | koispe.gr | Άνοιγμα |
| Αποικία Ψυχοπαθών Λέρου. Μια αναδρομή στην ιστορία (1957-1990) | Μπελόπουλος, Χρ., Αμπελάς, Χρ. | – | Άρθρο σε blog | belopoulos.blogspot.com | Άνοιγμα |
| «Το ένοχο μυστικό της Ευρώπης»: Σοκαριστικές εικόνες από το Ψυχιατρείο της Λέρου το 1989 | – | 2021 | Φωτορεπορτάζ | lifo.gr | Άνοιγμα |
| Το «άσυλο» της Λέρου | Καρράς, Γ. | 1984 | Άρθρο | Δεκαπενθήμερος Πολίτης (Αποθετήριο ΑΣΚΙ) | Άνοιγμα |
| Η ιστορικότητα του προβλήματος «Λέρος»: η αποικία, το άσυλο, το σκάνδαλο | Κονταξής, Ια. | 2016 | Διπλωματική εργασία | Πάντειο Πανεπιστήμιο (Πάνδημος) | Άνοιγμα |
| Συρματοπλέγματα στο «τμήμα εισαγωγών» στη Λέρο | Μεγαλοοικονόμου, Θ. | 2023 | Άρθρο | thepressproject.gr | Άνοιγμα |
Φωτογραφικά λευκώματα
| Τίτλος | Δημιουργοί | Έκδοση | Θεματική | Σχόλια |
|---|---|---|---|---|
| Τόποι εξορίας: Ένα σημερινό βλέμμα | Δημόπουλος, Λ., Παναγιώτου, Ο. | ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ, 2009 ISBN 978-960-221-456-5 |
Πολιτικοί εξόριστοι | Κείμενα: Γιώργος Μαργαρίτης, Πολυμέρης Βόγλης, Σταύρος Σταυρίδης, Στρατής Μπουρνάζος, Τάκης Μπενάς |
| Άσυλο / Asylum | Δεπόλλας, Γ., Παπαϊωάννου, Η. | ΦΩΤΟΡΑΜΑ, 2008 ISBN 978-960-752-423-2 |
Ψυχιατρείο |
Προφορικές μαρτυρίες
Οι παρακάτω μαρτυρίες προέρχονται από το αρχείο του Ιστορήματος.
| Τίτλος | Αφηγητής/τρια | Ερευνητής/τρια | Έτος | Θεματικές | Σχόλια | Συνέντευξη |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Αυτά που έζησε ένα παιδί αντιστασιακών στο «αναμορφωτήριο» της Λέρου | Μορφάκης Στεφούδης | Θανάσης Σκούφιας | 2023 | Βασιλικές Τεχνικές Σχολές / Ανήλικοι εξόριστοι | Άνοιγμα | |
| «Ήμασταν χίλια πεντακόσια παιδιά, εγώ είχα αριθμό 1320»: Από αντάρτης, στις παιδουπόλεις της Φρειδερίκης | Ιωάννης Χαραλαμπόπουλος | Βαλάντης Τσιάλτας | 2021 | Βασιλικές Τεχνικές Σχολές / Ανήλικοι εξόριστοι | Άνοιγμα | |
| Παιδοπόλεις της Φρειδερίκης: Η περίπτωση της Λέρου | Ελευθέριος Κοντοπόδης | Κατερίνα Μαχαιρά | 2021 | Βασιλικές Τεχνικές Σχολές / Ανήλικοι εξόριστοι | Άνοιγμα | |
| Ψυχιατρείο Λέρου: Μια αποθήκη ψυχών για ανθρώπους που ήταν στα αζήτητα | Αθανασία Τιβικέλη | Ραφαέλα Νίκα | 2022 | Κρατικό Θεραπευτήριο Λέρου (1992-1994) | Άνοιγμα | |
| «Υπήρχαν άνθρωποι ανώνυμοι, “Αγνώστου” τους λέγανε»: Ένας εργοθεραπευτής μιλά για την εξέλιξη του ψυχιατρείου της Λέρου μέσα στα χρόνια | Αντρέας Γεωργίου | Κων/νος Μιχαήλ | 2020 | Κρατικό Θεραπευτήριο Λέρου / Ψυχιατρείο / ΚοιΣΠΕ Δωδεκανήσου | Άνοιγμα | |
| Η πορεία της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης στην Ελλάδα μέσα από τις εμπειρίες ενός από τους πρωτοστάτες της | Θεόδωρος Μεγαλοοικονόμου | Κων/νος Μιχαήλ | 2020 | Ψυχιατρική μεταρρύθμιση / Κρατικό Θεραπευτήριο Λέρου / Ψυχιατρική | Άνοιγμα | |
| Ο Θεόδωρος Μεγαλοοικονόμου μιλάει για το σκάνδαλο της Λέρου και την ψυχιατρική μεταρρύθμιση στην Ελλάδα | Θεόδωρος Μεγαλοοικονόμου | Χριστίνα Μαργιώτη | 2023 | Ψυχιατρική μεταρρύθμιση / Κρατικό Θεραπευτήριο Λέρου / Ψυχιατρική Τεργέστη / Franco Basaglia | Άνοιγμα | |
| Ο χρόνος «πάγωσε» στη Λέρο: Το νησί της ιταλικής, γερμανικής, βρετανικής κατοχής, το νησί του ψυχιατρείου και του hot spot | Νίκος Καφετζής | Κων/νος Μιχαήλ | 2021 | Ιστορία / Β’ Παγκόσμιος / Ιταλική Κατοχή / Αρχιτεκτονική / Πρώτος Δήμαρχος | Άνοιγμα | |
| «Είμαι τρελά ερωτευμένος με τη Λέρο»: Εξερευνώντας την ιστορία του νησιού | Μάρκος Σπανός | Μιχαήλ Γιαννούκας | 2024 | Β’ Παγκόσμιος / Ιταλική κατοχή | Άνοιγμα | |
| Αναμνήσεις από τον πατέρα μου ως πολιτικό κρατούμενο την περίοδο της Χούντας | Απόστολος Σταματιάδης | Μαρία Μούρτου-Παραδεισοπούλου | 2023 | Πολιτικοί εξόριστοι / Δικτατορία | Ο συνεντευξιαζόμενος αναφέρει την εξορία του πατέρα του στη Λέρο | Άνοιγμα |
| Λέρος, εγκλεισμός, Συστημική Θεωρία | Δημήτρης Μπάσογλου | Παναγιώτης Ζαγοριανός | – | Ψυχιατρείο | Ο συνεντευξιαζόμενος αναφέρεται στην επαγγελματική του εμπειρία στο 16ο περίπτερο του Ψυχιατρείου της Λέρου | Άνοιγμα |
| Αναγιγνώσκοντας ιστορίες μέσα από τη φωτογραφική μηχανή: Ταξίδι στη Λέρο και στην Ακτή Ελεφαντοστού | Θεόφιλος Μπλουδάνης | Όλγα Σταθοπούλου | 2022 | Ψυχιατρείο / Τέχνη | Στο πρώτο μέρος της συνέντευξης ο φωτογράφος μιλά για το φωτογραφικό του πρότζεκτ με τα κτήρια του Κρατικού Θεραπευτηρίου στη Λέρο | Άνοιγμα |
| «Όταν προσφέρεις κάτι, έστω και ένα ποτήρι νερό, νιώθεις ικανοποίηση»: Μία ζωή εθελοντικής προσφοράς | Ελένη Ζαφειροπούλου | Νικόλαος Φουντάς | 2023 | Ψυχιατρείο / Εθελοντισμός / Ερυθρός Σταυρός | Εθελόντρια του Ερυθρού Σταυρού που προσέφερε στο Κρατικό Θεραπευτήριο τον Δεκέμβριο του 1967 | Άνοιγμα |
| Εξόριστος στα χρόνια της δικτατορίας: Η ζωή του Αλέκου Γρίμπα | Αλέκος Γρίμπας | Δωροθέα Καρούτα | 2022 | Πολιτικοί εξόριστοι / Δικτατορία | Άνοιγμα | |
| Από τη μάνα μου έχω μία πληγή στην ψυχή μου που δεν κλείνει | Δέσποινα Σαβράνη | Μαργαρίτα Κορωναίου | 2022 | Βασιλική Οικοκυρική Σχολή | Η συνεντευξιαζόμενη αφηγείται την εκπαίδευσή της στην Οικοκυρική Σχολή της βασίλισσας στη Λέρο | Άνοιγμα |
| «Ο δάσκαλος είναι το αυτί»: Ο λυράρης του Άνω Μέρους, Στίνος Σοφιαδάκης, μιλάει για τη ζωή του και τη λύρα | Στίνος Σοφιαδάκης | Αντώνης Λεοντίδης | 2021 | Βασιλικές Τεχνικές Σχολές | Λυράρης, ο οποίος πέρασε από τις Βασιλικές Τεχνικές Σχολές | Άνοιγμα |
Ντοκιμαντέρ
| Τίτλος | Δημιουργός | Έτος | Διαθέσιμο |
|---|---|---|---|
| Οι Αζήτητοι (The Rejected) | Κωστής Ζώης | 1982 | Προβολή |
| Τα Παιδιά Της Λέρου | The Children Of Leros | Jane Gabriel | 1992 | – |
| Λέρος – Η Μεταμόρφωση | Leros - The Transformation | Jane Gabriel | 1995 | – |
| Η Ελευθερία είναι Θεραπευτική | Leros: Freedom is Curative | Ανδρέας Λουκάκος | 2003 | Προβολή |
| Ιστορικοί Περίπατοι | Λέρος, εξόριστοι στο Αιγαίο - Α’ Μέρος | ΕΡΤ | 2022 | Προβολή |
| Ιστορικοί Περίπατοι | Λέρος, εξόριστοι στο Αιγαίο - Β’ Μέρος | ΕΡΤ | 2022 | Προβολή |
| Island of Outcasts | Jane Gabriel | – | Προβολή |
Υλικό δράσεων της ΟΨΚ
| Τίτλος | Είδος | Διαθέσιμο |
|---|---|---|
| Εικαστική έκθεση «Δημιουργώντας (σ)την Λέρο» | Έντυπο έκθεσης | Άνοιγμα |
Η αρχειοθήκη εμπλουτίζεται σταδιακά. Τα μέλη της ΟΨΚ μπορούν να προτείνουν ή να καταθέσουν υλικό επικοινωνώντας με την υπεύθυνη καταλόγου της δανειστικής βιβλιοθήκης.
email: omadapsikappalib@gmail.com